Endüstriyel Hijyenik Tesisat

Endüstriyel Hijyenik Tesisat

İçindekiler

• Hijyenik Borulama Tasarımında Temel Kriterler
• Paslanmaz Çelik Boru ve Malzeme Seçimi
• Hijyenik Borulamada Kaynak ve Yüzey Kalitesi
• CIP Uyumlu Borulama Tasarımı Nasıl Yapılır?
• Hijyenik Borulamada Eğim, Drenaj ve Ölü Nokta Kontrolü
• Montaj Sonrası Test ve Kontroller

Hijyenik Borulama Tasarımında Temel Kriterler

Gıda, içecek, ilaç, biyoteknoloji ve kozmetik gibi ürün hijyeninin kritik olduğu proseslerde borulama sisteminin tasarımı; malzeme seçimi, yüzey kalitesi, temizlenebilirlik, drenaj ve bağlantı detayları birlikte değerlendirilerek yapılmalıdır. Amaç, ürünle temas eden hatlarda temizlik işlemlerinin uygulanabilir olmasını ve proses gerekliliklerinin karşılanmasını destekleyen bir sistem oluşturmaktır.

Hijyenik borulama tasarımında aşağıdaki kriterler özellikle dikkate alınabilir:

• Ürünle temas eden yüzeylerin uygun malzeme ve yüzey özelliklerine sahip olması
• Boru hatlarının proses gerekliliklerine uygun çap ve güzergâhta planlanması
• Sıvı birikmesine neden olabilecek geometrilerin sınırlandırılması
• Temizlik ve bakım işlemlerine erişimin kolaylaştırılması
• Kaynak ve bağlantı noktalarının hijyenik tasarım kriterlerine uygun uygulanması
• Test, temizlik ve devreye alma işlemlerinin proje gerekliliklerine göre planlanması

Uygulanacak teknik kriterler, tesisin prosesine, kullanılan ürünlere, temizlik yöntemine ve proje şartnamesine göre farklılık gösterebilir.

Paslanmaz Çelik Boru ve Malzeme Seçimi

Hijyenik borulama uygulamalarında malzeme seçimi, proses koşulları ve ürünle temas şartları dikkate alınarak yapılmalıdır. Paslanmaz çelik, korozyon direnci, temizlenebilirlik ve proses koşullarına uygun kalite seçenekleri nedeniyle bu uygulamalarda yaygın olarak kullanılır.

AISI 304 ve AISI 316L gibi paslanmaz çelik kalitelerinin seçimi; taşınan ürünün özellikleri, sıcaklık, basınç, temizlik kimyasalları ve proses koşulları değerlendirilerek yapılmalıdır. Her uygulamada tek bir malzeme kalitesinin otomatik olarak uygun olduğu varsayılmamalıdır.

Malzeme seçiminde borunun yanı sıra vana, conta, bağlantı elemanları ve diğer ürünle temas eden bileşenlerin de birlikte değerlendirilmesi gerekir. Kullanılacak malzemelerin teknik dokümanları ve uygunluk belgeleri proje gereklilikleri doğrultusunda kontrol edilebilir.

Hijyenik borulama sistemlerinde referans alınabilecek teknik doküman ve standartlar arasında ASME BPE, DIN 11850, DIN 11866 ve hijyenik tasarıma ilişkin EHEDG dokümanları yer alabilir. Hangi standardın uygulanacağı tesisin sektörüne ve proje şartlarına göre belirlenmelidir.

Hijyenik Borulamada Kaynak ve Yüzey Kalitesi

Hijyenik borulama sistemlerinde kaynak kalitesi, boru hattının temizlenebilirliği ve uzun süreli kullanım koşulları açısından önemli bir uygulama konusudur. Kaynak yöntemi; boru çapı, malzeme, proje şartları ve uygulama koşullarına göre belirlenmelidir.

Paslanmaz çelik borularda uygun kaynak uygulamasının yanı sıra kaynak bölgesinin iç yüzey kalitesi de dikkate alınmalıdır. Uygulama koşullarına bağlı olarak TIG veya orbital kaynak yöntemleri tercih edilebilir.

Kaynak sırasında uygun koruma gazının kullanılması, kaynak bölgesinde istenmeyen oksidasyonun sınırlandırılmasına yardımcı olabilir. Gerektiğinde kaynak sonrasında yüzey temizleme, taşlama veya pasivasyon gibi işlemler proje ve proses gerekliliklerine göre uygulanabilir.

Yüzey pürüzlülüğü de hijyenik borulama tasarımında dikkate alınan kriterlerden biridir. Gerekli yüzey kalitesi, kullanılacak proses ve ilgili teknik şartnameye göre belirlenmelidir.

CIP Uyumlu Borulama Tasarımı Nasıl Yapılır?

CIP (Clean-In-Place), ekipman ve boru hatlarının yerinden sökülmeden belirli temizlik prosedürleriyle temizlenmesini ifade eder. CIP uygulanacak bir borulama sisteminde hat geometrisinin, bağlantıların ve ekipmanların temizlik prosedürleriyle uyumlu olması gerekir.

CIP uyumlu tasarımda aşağıdaki konular birlikte değerlendirilmelidir:

• Temizlik akışının boru hattının ilgili bölümlerine ulaşabilmesi
• Sıvı birikmesine neden olabilecek geometrilerin sınırlandırılması
• Uygun drenaj noktalarının oluşturulması
• Vana ve bağlantıların temizlik prosedürüne uygun seçilmesi
• Temizlik kimyasallarının malzemeler üzerindeki etkisinin değerlendirilmesi
• Temizlik sıcaklığı, debisi ve basıncı gibi proses koşullarının tasarımla uyumlu olması

CIP tasarımında kullanılacak temizlik prosedürü tesisin ürününe ve prosesine göre değişebileceğinden, borulama tasarımının ilgili proses gereklilikleriyle birlikte değerlendirilmesi gerekir.

Hijyenik Borulamada Eğim, Drenaj ve Ölü Nokta Kontrolü

Hijyenik borulama sistemlerinde boru hattının geometrisi, temizleme ve drenaj işlemlerinin uygulanabilirliği açısından önemlidir. Uygun olmayan güzergâhlar sıvı birikmesine veya temizlik işlemlerinin yeterince gerçekleşmemesine neden olabilir.

Boru hatlarının eğimi, prosesin gerektirdiği akış ve drenaj koşulları dikkate alınarak belirlenmelidir. Özellikle sıvı ürünlerin taşındığı hatlarda, sistemin uygun noktalardan boşaltılabilmesi için drenaj yapısı tasarım aşamasında ele alınmalıdır.

Ölü nokta olarak adlandırılan ve proses akışının veya temizlik akışının yeterince ulaşamadığı bağlantı ve boru geometrilerinin sınırlandırılması da hijyenik tasarımın önemli unsurlarındandır. Vana bağlantıları, branşmanlar, numune alma noktaları ve ekipman bağlantıları bu açıdan değerlendirilmelidir.

Uygulanacak eğim, bağlantı geometrisi ve drenaj detayları; tesisin prosesine, borulama standardına ve proje şartnamesine göre belirlenmelidir.

Montaj Sonrası Test ve Kontroller

Hijyenik borulama montajı tamamlandıktan sonra sistemin proje gerekliliklerine uygunluğu farklı kontrol aşamalarıyla değerlendirilebilir. Testlerin kapsamı ve uygulanacak yöntemler boru hattının kullanım amacı, tasarım koşulları ve proje şartnamesine göre belirlenmelidir.

Sızdırmazlık Kontrolü
Boru hattı ve bağlantı noktalarında sızıntı bulunup bulunmadığı kontrol edilir. Uygulanacak test yöntemi ve test koşulları ilgili proje dokümanlarına göre belirlenmelidir.

Kaynak ve Yüzey Kontrolü
Kaynak bölgeleri ve ilgili yüzeyler görsel olarak incelenebilir. Proje şartlarında belirtilmesi halinde ilave muayene yöntemleri uygulanabilir.

Temizlik ve Drenaj Kontrolü
Sistemin temizlik prosedürüne ve drenaj gerekliliklerine uygunluğu kontrol edilir. CIP uygulanacak sistemlerde temizlik akışının ilgili hatlara ulaşması ve sistemin uygun şekilde boşaltılabilmesi değerlendirilir.

Dokümantasyon
Test sonuçları, kullanılan malzemelere ilişkin belgeler ve gerekli kalite kontrol kayıtları proje kapsamında dokümante edilebilir. Hazırlanacak dokümanların kapsamı proje şartnamesine göre belirlenmelidir.

Hijyenik borulama uygulamalarında tasarım, malzeme, kaynak, montaj, temizlik ve test aşamalarının birlikte değerlendirilmesi; sistemin kullanım amacına ve proje gerekliliklerine uygun şekilde oluşturulmasına yardımcı olur.